Na de dood van SPG

Arthur Isaac, medevennoot van de Bijenkorf, KBB archief dossier 929 in Stadsarchief.

In 1889, het jaar van Simon Goudsmits vroege overlijden, was zijn enige zoon Alfred tweeënhalf jaar oud en dus nog lang niet in staat zijn vader op te volgen. Simons weduwe, Sara, riep de hulp in van de zoon van haar oudste zuster, Aron Arthur Isaac, vertegenwoordiger van een Keulse grossier in stoffen en accessoires. Het sprak niet vanzelf dat Arthur Isaac de zaak zou overnemen na de dood van SPG. Neef Siem (Simon) Goudsmit ontvluchtte zijn joods sociale plicht. Isidore Isaac, Arthur’s vader wees zijn zoon op deze plicht. Met ingang van 1 september 1889 werd Isaac medevennoot en samen met zijn tante bouwde hij de zaak verder uit. Zijn band met het gezin Goudsmit werd nog verstevigd door zijn huwelijk in 1895 met de oudste dochter Ella.


Hier leest u een brief van Sara Goudsmit aan haar dochter Ella van juli 1889. De tekst is zoals Sara schreef.

Simons weduwe, Sara, riep de hulp in van de zoon van haar oudste zuster, Arthur Aron Isaac, vertegenwoordiger van een Keulse grossier in stoffen en accessoires.

Isaac ging voortvarend te werk en slaagde erin een aantal naburige panden aan te kopen en te huren, zodat in 1907 de bescheiden garen- en bandwinkel aan de Nieuwendijk, inmiddels Magazijn de Bijenkorf gedoopt, was uitgegroeid tot een imperium dat zich uitstrekte over de nummers 126 tot 132, 144 en 162. Uit de schaarse literatuur over de detailhandel in het begin van de 20ste eeuw en dankzij enkele opgetekende persoonlijke herinneringen is het een en ander bekend over de verkoopactiviteiten in de winkels aan de Nieuwendijk. Zo was in 1908 maar liefst 530 m2 verkoopoppervlakte in gebruik voor veertien afdelingen met in totaal 87 personeelsleden, van wie er 45 in de verkoop werkten.

Maar Isaac wilde meer: het onsamenhangende geheel aan panden op de Nieuwendijk laten slopen en vervangen door één grote, toonaangevende winkel. Dat was de opdracht die hij architect J.A. Van Straaten gaf. Om de verkoop ook tijdens de bouw te kunnen voortzetten liet Isaac een tijdelijk noodgebouw neerzetten op het voormalige Beursterrein. De omzet op deze locatie bleek zo verrassend hoog, dat de plannen voor de Nieuwendijk plaatsmaakten voor die van een volwaardig warenhuis op de hoek van de Dam. In 1914 kon de Bijenkorf, Nederlands eerste warenhuis, feestelijk worden geopend.


Eerste hulpgebouw 1909-1912 uit archief KBB in Stadsarchief Amsterdam.

Tweede hulpgebouw 1912-1914 uit archief KBB in Stadsarchief Amsterdam.